autorytet

Autorytet czasami może nami manipulować — czym jest efekt autorytetu?

Bardzo często słyszy się o tym, że dobrze mieć jakiś autorytet, na którym można się wzorować. Czasem jednak może dojść do sytuacji, w której autorytet zamiast być dla nas wzorem, manipuluje nami. W takim wypadku mówi się o efekcie autorytetu. Efekty autorytetu można określić również jako błędy poznawcze.

Jak rozpoznać efekt autorytetu?

Rozpoznanie efektu autorytetu nie jest trudne. Otóż chodzi o nieracjonalną ocenę rzeczywistości na podstawie fałszywego autorytetu. Mówiąc wprost — wiemy, jak przedstawia się dana okoliczność, ale kiedy nasz autorytet twierdzi inaczej, zgadzamy się z nim bez wahania.

Z czego może wynikać efekt autorytetu?

Skoro wiemy, na czym polega efekt autorytetu, pora skupić się na tym, z czym związany jest ten efekt. Psychologia działa w ten sposób, że czy tego chcemy, czy nie, zwracamy uwagę na pozycję zawodową danej osoby. Niewątpliwie szukamy w ten sposób zbudowania poczucia własnej wartości.

Z jednej strony trudno polemizować z takim podejściem (trudno, żeby autorytetem byli np. bezrobotni), ale z drugiej pozycja społeczna wcale nie oznacza tego, że ktoś jest ekspertem od wszystkiego. Przykładowo — lekarz nie musi znać się na biznesie, czy administrator nieruchomościami na zdrowiu.

Reklama i rodzice

W tej części tekstu skupimy się teraz na reklamie oraz zachowaniu rodziców, czyli przykładach, które zapewne mają miejsce zdecydowanie najczęściej. Zacznijmy od reklamy. Na pewno dzięki telewizji z reklamą stykamy się dosłownie na okrągło. Istotne jest również to, że reklama może odnosić się absolutnie do wszystkiego także mamy ogromne pole do manipulacji.
Na pewno wypada podkreślić fakt, że reklama zawsze niesie za sobą jakąś manipulację. Mówiąc najprostszym językiem — celem reklamy jest doprowadzenie do sytuacji, w której klient interesuje się produktem/usługą i na dodatek jest zdania, że zrobił to z własnej woli. Prawda jest jednak taka, że w zdecydowanej większości przypadków to nic innego, jak tylko pozory.
Warto jeszcze dodać, że manipulacja w reklamie może mieć miejsce na dwa sposoby. Trzeba liczyć się również z zatajeniem informacji, które są istotne.

Skoro powiedzieliśmy sobie o reklamie, czas skupić się na efekcie autorytetu w relacji rodzic — dziecko. Bezsprzecznie ta sytuacja jest specyficzna i trudno ją w jakikolwiek sposób porównywać do reklamy. Tutaj mamy do czynienia z dzieckiem, czyli kimś, kto dopiero poznaje otaczający świat. Dla takiej osoby wzorzec jest nieodzowny i naturalnie najlepiej, aby wzorcem był jednakowo jeden oraz drugi rodzic. Niestety, niejednokrotnie zdarza się, że jest inaczej. Stąd pojawiają się choćby problemy z prawem w bardzo młodym wieku, czy trudności w kontaktach z rówieśnikami.
Oprócz tego wypada także zaznaczyć, że niejednokrotnie pojawia się coś, co można określić jako nieświadoma (wydaje się, że mama i tato zawsze chcą dla swojego dziecka jak najlepiej, nawet wtedy, kiedy nie są autorytetami) manipulacja. Rodzic dziecka wykorzystując swoją pozycję tłumaczy dziecku, że racja zawsze jest po stronie rodzica.