manipulacja

Psychologia obrony przed manipulacją

Gdy na listach bestsellerów widzimy takie pozycje jak „Techniki manipulacji” albo „Zakazana retoryka. Podręcznik manipulacji” oznacza to, że jest wiele osób chcących wykorzystać znajomość ludzkiej psychiki w celu zdobycia przewagi nad drugą osobą. Jest to kuszące, wiec nawet jeśli sami staramy się stronić od takich działań, to musimy mieć świadomość tego, że druga strona może skorzystać z rad zawartych w takich książkach. Dlatego też sami też nie powinniśmy ignorować tego zagadnienia.

A może problem nas nie dotyczy?
Przecież zaangażowaliśmy się w nasz rozwój osobisty, znamy podstawowe triki manipulatorów, nic nam nie grozi. Pewność siebie jest oczywiście ważna, ale często potrafi nas zaślepić i obniżyć naszą czujność. Psychologia i znajomość mechanizmów rządzących człowiekiem wciąż się rozwija, więc jeśli coś kiedyś przeczytaliśmy i czujemy się bezpieczni, to bardzo możliwe, że na najnowsze sztuczki manipulacji nie będziemy przygotowani. Na co więc powinniśmy szczególnie zwrócić uwagę?

Kiedy mamy do czynienia z manipulacją?
Czasem błędnie uznajemy dane działanie za manipulację. Jeśli jednak widzimy, że druga osoba stara się w niejawny sposób wykorzystywać nasze emocje i wyznawane wartości, aby uzyskać efekt korzystny dla niej – to zapewne właśnie zidentyfikowaliśmy manipulację. Przykłady? Oczywiście.


1. Kolega z pracy kolejny raz próbuje nas przekonać, abyśmy wykonali część jego pracy „bo przecież jesteśmy dobrymi kolegami i chyba nie odmówimy”. Jeśli nie pomożemy – to wpędzi nas w poczucie winy, dlatego należy asertywnie odmówić lub jasno zdefiniować oczekiwany rewanż. Nie oznacza to oczywiście, że nie możemy po prostu bezinteresownie pomagać, jednak jeśli ktoś to wykorzystuje, to trzeba coś z tym zrobić.


2. Klasyczna manipulacja sugerująca kończący się zapas jakiegoś dobra, jeśli więc szybko go nie zamówimy, to stracimy życiową okazję. To podręcznikowy przykład wywierania presji w warunkach ograniczonego czasu na zastanowienie się. NIE podejmujmy decyzji w takich warunkach. Jeśli ktoś ucieka się do manipulacji, to zapewne zgodzenie się na taką transakcję będzie korzystne dla niego, ale niekończenie dla nas.

Bądźmy zatem czujni i starajmy się wyczuwać intencję rozmówcy. Jeśli zidentyfikujemy manipulację – zareagujmy na nią odpowiednio.